شناخت کرم ساقه خوار برنج

350/99 1399/12/11 دانش رسانه ای 70 امتیاز کار گروه

میانگین امتیاز کاربران 5

افزودن به علاقه مندی 0

بازدیدکنندگان 3

دیدگاه ها 0

همرسانی 0

جزییات دانش رسانه ای

زمینه :

آفات کشاورزی

توضیحات :

کرم ساقه خوار برنج با نام های کرم ساقه خوار آسیایی برنج و کرم ساقه خوار نواری برنج در آسیا و دیگر نقاط نامیده می شود. این آفت اولین بار در دنیا در سال 1863 توسط واکر شناسایی و نام گذاری شد. در ایران ابتدا در شهریور 1351 توسط آزمایشگاه بررسی آفات و بیماری های گیاهی تنکابن جمع آوری و پرورش یافته و سپس پروانه های خارج شده را ابرت حشره شناس آلمانی در همین سال تشخیص داده است. موطن اصلی این آفت مناطق حاره و نیمه حاره آسیا می باشد. در حال حاضر مهم ترین آفت زراعت برنج در اغلب مناطق برنج کاری ایران به شمار می آید. تخم ها بوسیله حشرات ماده بطور دسته جمعی در دو یا چند ردیف کنار هم در امتداد رگبرگ های برگ یا روی غلاف قرار می گیرند. هر فرد ماده حداکثر تا 250 عدد تخم در هر دسته قرار می دهد. تخم های تازه سفید متمایل به زرد بوده که به تدریج به رنگ خاکستری و سپس به رنگ تیره تغییر رنگ می دهند. روی تخم ها توسط ماده سفید متمایل به زرد رنگی پوشیده شده است. تخم ها فلس مانند بوده و با افزایش سن سیاه می شوند تخم ریزی در نسل اول بدون استثناء در اندام بالای گیاه و در نسل دوم در اندام پائینی گیاه صورت می گیرد. تفریخ تخم در روز صورت می گیرد. رنگ بدن لاروها قهوه ای متمایل به خاکستری است . در لاروهای نوزاد کپسول سر به رنگ قهوه ای تیره و در سایر سنین زرد متمایل به قهوه ای اس .و دارای 5 نوار تیره است که 3 نوار در قسمت پشتی و 2نوار هر یک در پهلوها قرار گرفته است . نوارهای پشتی کمرنگ ترند.در موقع تکامل طول لارو به 6/2به میلیمتر و عرض آن به 7/2 میلیمتر میرسد .این آفت دارای 6-5 سن لاروی می باشد.که لاروهای سن 1و2 به صورت دسته جمعی ولی لاروهای سنین آخر بصورت انفرادی میباشند.لاروها معمولا در شرایط مطلوب تا 35 روز از سن 1به سن 5 می رسند،وبعدبه پیله تبدیل می شوند. رنگ شفیره ها در ابتدا قهوه ای روشن و به تدریج به قهوه ای تیره تبدیل می شوند. یک سوم انتهای بدن شفیره به طرف پشت خمیده است و قسمت انتهایی آن دارای دو زایده قلاب مانند می باشد. حشره کامل در بهار همزمان با رشد نشاهای برنج در خزانه بر روی برگ بوته های جوان تخم ریزی میکند .تخم ریزی معمولا بین ساعتهای 22-17 انجام می گیرد .بیشترین مقدار تخم ریزی در ساعت 19 می باشد .لاروهای نسل اول که تازه از تخم بیرون آمده اند به مدت یک ساعت از پارانشیم برگ تغذیه کرده(برای نسل دوم این مدت طولانی تر است) و سپس وارد غلاف برگ می شوند و با تغذیه از پارانشیم غلاف و بجا گذاشتن فضولات موجب زردی و کمرنگ شدن آن می شوند که اصطلاحا آلودگی غلاف برگ (sheat leaf infeshen )گویند.پس از این مرحله لاروها با ایجاد سوراخی وارد ساقه شده ضمن تغذیه از محتویات درون آن مو جب زردی و خشکیدگی برگ میانی و جوانه مربوط به آن می شود که اصطلاحا جوانه مرکزی خشک شده (dead heart ) گویند . این مرحله از خسارت آفت معمولا 45-35 روز بعد از کاشت نشاء در مرحله رویشی (بویژه پنجه زنی ) بوده و گیاه به خوبی می تواند خسارت فوق را جبران نماید. لاروها با تغذیه از بافت ساقه کم کم رشد کرده ، ساقه آلوده را ترک می کنند .و سپس وارد ساقه های اطراف می شوند .لاروها پس از مدت 37-21 روز داخل ساقه برنج تغذیه نموده و به شفیره بدون پیله و قهوه ای رنگ تبدیل شده و هفت روز بعد پروانه های نسل دوم ازآن خارج می شوند. در صورتیکه حمله آفت در زمان خوشه کردن و گل دادن همراه باشد دانه در خوشه تشکیل نشده و خوشه خشک می گردد که اصطلاحا خوشه های برنج سفید شده (white heads)می نامند. آلودگی در شروع تشکیل دانه باعث لاغری و شکنندگی دانه می گردد.بیولوژی آفت: این آفت زمستان را به صورت لارو کامل در داخل ساقه های خشک برنج یا علف های هرز حاشیه مزارع برنج عموماً شال تسبیح ،سوروف، تاج خروس، گندجارو، قیاق، ارداله، نی، پلهم، ارزن وحشی، مستک، بند واش و ... به سر می برد . اولین شفیره های حاصل از لاروهای زمستان گذران در اواخر فروردین و یا دهه اول اردیبهشت ماه در کنار سوراخی که توسط لارو ایجاد شده است تشکیل می شود. این شفیره بدون پیله است. دوره زندگی شفیره ها با حرارت محیط رابطه معکوس دارد و از 15 تا 30 درجه سانتی گراد بین 6 تا 12 روز تغییر می کند. پروانه های نر و ماده معمولاً 24 ساعت بعد از خروج از شفیره جفتگیری نموده و عمر آنها حداکثر یک هفته است. پروانه های نسل اول (زمستانه) عموماً تخم ها را در قسمت رویی یا زیرین برگ های فوقانی می گذارنند. اما پروانه های نسل دوم بیشتر تخم ها را در برگ های پایینی یا روی ساقه ها در نزدیکی برگ می گذارند. تفریخ تخم ها در درجه حرارت حداقل 12-10 درجه سانتی گراد به مدت 11-5 روز بسته به حرارت محیط انجام می گیرد. پس از تفریخ تخم ها، لاروهای سن اول ابتدا از پارانشیم برگ تغذیه کرده و سپس با ایجاد سوراخی از محل غلاف برگ وارد ساقه می شوند. لاروها بعد از 21 تا 37 روز به شفیره تبدیل می شوند و 7 روز بعد پروانه های نسل دوم (بهاره) از آنها خارج می گردند. کرم ساقه خوار برنج در شمال ایران 3 نسل دارد. نسل اول همراه با نشاکاری می باشد. بنابراین خسارت این نسل مربوط به مزارعی می باشد که زودتر نشاء شده اند. نسل دوم آفت در زمانی است که برنج در حال خوشه دادن بوده و در بسیاری از آنها از خطر خسارت شدید جسته اند. نسل سوم مصادف با برداشت برنج می باشد و به برنج های میان رس، دیررس و رتون خسارت قابل توجه بوجود خواهد آورد. مقاومت لاروها در مقابل غرقاب و سرمای زمستانه شگفت انگیز است اما به خشکی و تغییر درجه حرارت حساسیت شدیدی دارند و دچار تلفات شدیدی می شوند. نحوه شناسایی خسارت کرم ساقه خوار برنج: تخم ها بدون پوشش به شکل توده ای- لارو نئونات با ایجاد تارها آویزان شده و از برگ ها تغذیه می کنند- لارو بالغ ساقه را سوراخ نموده و وارد آن می شود-پنجه های آلوده در طول مراحل رویشی به آسانی از گیاه کنده می شوند- خوشه های سفید شده در مرحله زایشی-سوراخ کوچک روی ساقه ها- وجود فضله در داخل ساقه ارزیابی خسارت: * مرگ جوانه مرکزی: گیاه در مرحله رویشی بررسی می شود. لاروهای نئونات ابتدا از پارانشیم برگ و غلاف تغذیه کرده سپس در سنین بالاتر با ایجاد سوراخی در محل اتصال غلاف به ساقه داخل آن شده و با تغذیه از جوانه مرکزی سبب زرد شدن گیاه می شوند. خسارت این مرحله توسط نسل اول آفت و در مرحله رویشی گیاه برنج ایجاد شده که در این مرحله گیاه با رشد ساقه های جانبی تا حدی خسارت را جبران می نماید. * سفید شدن خوشه: گیاه در مرحله زایشی مورد بررسی قرار می گیرد. در حالی که حمله آفت با ظهور گل و خوشه مصادف گردد، دانه در خوشه تشکیل نشده و منجر به خشک و سفید شدن خوشه می شود. ساقه های آلوده به آفت ضعیف و شکننده بوده و با نسیم ملایمی می شکنند. عوامل موثر در شدت آلودگی: الف- مزارع دیر کاشت: اگر در یک منطقه ارقام مختلف در حال برداشت باشند ولی یک الی دو قطعه دیررس یا دیرکاشت وجود داشته که بوته های آن سبز باشند تمامی پروانه های منطقه به سوی آن مزرعه سرازیر شده و در آنجا تخم ریزی کرده و در نتیجه مزرعه آلوده به کرم ساقه خوار شده و شدیداً دچار خسارت می گردد. در صورت عدم مبارزه عملکرد محصول به شدت کاهش می یابد. ب- کاه و کلش باقیمانده در مزارع: از آنجایی که بقایای برنج یکی از کانون های آلودگی آفت ساقه خوار برنج بوده و برای لاروها محل مناسبی برای زمستانگذران بوده تا در سال آینده بتوانند تجدید نسل نمایند. بدین منظور جهت کاهش جمعیت آفت کرم ساقه خوار برنج در سال آینده باید بلافاصله بعد از برداشت برنج، اراضی شالیزاری را شخم زد تا لارو آفت مذکور اجازه پیدا نکند خودش را به علف های هرز حاشیه مزارع برساند.

کلمه های کلیدی :

برنج, شناخت کرم ساقه خوار,برنج, شناخت کرم ساقه خوار برنج

مستندات :

ورود / ثبت نام
همرسانی

دیدگاه ها